به گزارش تحریریه، رسانه خصوصی توتیاو (头条) متعلق به شرکت فناوری بایت‌دنس چین، با اشاره به حضور نمایندگان بیش از ۱۰۰ کشور در تهران، حذف کشورهای اروپایی از این مراسم را نشانه‌ای از بازتعریف مرزهای دیپلماتیک ارزیابی کرد.

طبق برنامه رسمی اعلام‌شده از سوی ایران، مراسم وداع، تشییع و تدفین از ۴ ژوئیه تا ۹ ژوئیه برگزار می‌شود. سوم ژوئیه، پیکر رهبر فقید ایران وارد تهران شد. وزارت امور خارجه ایران اعلام کرده که حدود ۱۰۰ کشور هیئت‌های رسمی خود را برای حضور در این مراسم اعزام کرده‌اند که در میان آن‌ها حداقل ۸ تن از سران کشورها و ۱۲ رئیس مجلس به چشم می‌خورند.

در دوم ژوئیه نیز دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در شبکه‌های اجتماعی با حمله به ناتو، رابطه آمریکا با این پیمان را مضحک خواند و مدعی شد که این رابطه متقابل نیست.

وقتی بیش از ۱۰۰ کشور برای مراسم تشییع نماینده فرستاده‌اند، چرا کشورهای اروپایی از این فهرست خط خورده‌اند؟ آیا حمله ناگهانی ترامپ به ناتو، تنها سه روز پیش از برگزاری نشست سران، پیامی پنهان در خود دارد؟

📌صد کشور در صف سوگواران، اروپا پشت درهای بسته

مراسم وداع در سوم ژوئیه تنها آغاز ماجراست. از ۴ ژوئیه، مراسم تشییع در تهران، قم، مشهد، و همچنین نجف و کربلا در عراق برگزار خواهد شد. پیش‌بینی می‌شود بین ۱۵ تا ۲۰ میلیون نفر در این مراسم شرکت کنند که بزرگترین تشییع در تاریخ ایران خواهد بود.

اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، هنگام اعلام فهرست مدعوین، نکته‌ای کلیدی را برجسته کرد: حدود ۱۰۰ کشور نماینده فرستاده‌اند، اما کشورهای اروپایی دعوت نشده‌اند. دلیل این اقدام، «حمایت آشکار این کشورها از عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران» عنوان شده است.

به‌طور مشخص، در ۲۸ فوریه امسال، در پی حمله هوایی مشترک آمریکا و اسرائیل به تهران، رهبر ایران در این واقعه به شهادت رسید. اگرچه بسیاری از کشورهای اروپایی مستقیماً سرباز اعزام نکردند، اما در عرصه سیاسی به‌سرعت در کنار آمریکا ایستادند و در فشارهای دیپلماتیک واشنگتن علیه ایران همراهی کردند؛ اقداماتی نظیر مسدود کردن دارایی‌های ایران در اروپا، اخراج دیپلمات‌های ایرانی و همسویی با مواضع آمریکا در سازمان ملل.

ایران این رفتارها را مصداق تبانی دانسته است، پس دعوت نشدن اروپا به این مراسم، اعلامیه‌ای رسمی و آشکار محسوب می‌شود: ایران حساب‌وکتاب را فراموش نکرده و قصدی هم برای نادیده گرفتن آن ندارد.

حضور بیش از ۱۰۰ کشور نشان می‌دهد که ایران همچنان از نفوذ دیپلماتیک گسترده‌ای در آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین برخوردار است.

فهرست کشورهای حاضر شامل روسیه، ترکیه، چین، پاکستان، اندونزی، عراق، سوریه، ونزوئلا، کوبا و دیگران است؛ اما غیبت کامل کشورهای اروپایی، پیامی صریح و بی‌پرده مخابره می‌کند: ایران در حال ترسیم مجدد مرزهای دیپلماتیک خود است و به شکلی شفاف، «دوستان قابل تعامل» را از «رقبای متخاصم» جدا کرده است.

ایران با این اقدام یک بیانیه سیاسی کم‌هزینه اما پرمعنا صادر کرد. اگرچه مراسم خاکسپاری ذاتاً یک آیین مذهبی است، اما فهرست مدعوین، ابزاری دیپلماتیک برای مانور قدرت محسوب می‌شود. عدم دعوت از اروپا به این معناست که ایران دیگر هیچ نقشی برای اروپایی‌ها در حل‌وفصل مناقشات غرب آسیا قائل نیست. در گذشته، ایران اروپا را به چشم یک میانجی میان تهران و واشنگتن می‌دید؛ توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ نیز حاصل همکاری سه قدرت اروپایی (بریتانیا، فرانسه و آلمان) بود. اما حالا ایران به این نتیجه رسیده که اروپا عملاً و تمام‌قد به سمت آمریکا غش کرده است. با این فهرست مدعوین، ایران کارت میانجی‌گری اروپا را به طور رسمی باطل کرد.

📌ترامپ و توپخانه‌ای به‌نام ناتو؛ لیست ارقام، همان صورت‌حساب بدهی است

ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال تصویری از نمودار ستونی هزینه‌های دفاعی کشورهای عضو ناتو منتشر کرد. آمریکا با ۹۹۹ میلیارد دلار در صدر، سپس بریتانیا با ۹۰٫۵ میلیارد دلار، فرانسه با ۶۶٫۵ میلیارد دلار، ایتالیا با ۴۸٫۸ میلیارد دلار، لهستان با ۴۴٫۳ میلیارد دلار و بقیه کشورها با ارقامی به مراتب کمتر. تنها دو کلمه برای توصیف این تصویر کافی بود: «مضحک است!»

ترجمه پست: «مضحک است که آمریکا به این مسیر یک طرفه ادامه دهد، در حالی که این رابطه دوجانبه نیست. آنها به ما کمکی نکردند!!!»

این اولین باری نیست که ترامپ ناتو را به باد انتقاد می‌گیرد، اما زمان‌بندی این حمله بسیار تامل‌برانگیز است. قرار است نشست سران ناتو در تاریخ ۷ تا ۸ ژوئیه در آنکارا برگزار شود و ترامپ دقیقاً سه روز پیش از آغاز این اجلاس، آتش را گشود. حمله پیش از شروع نشست، یک معنا بیشتر ندارد: او به دنبال تعهدات جدید و پرداخت هزینه‌های بیشتر از سوی اروپایی‌ها در همین نشست است.

رهبران اروپا برای عرضه به ترامپ چه دارند؟ اگر دستشان خالی باشد، ترامپ در همان اجلاس، جلوی دوربین‌ها دوباره آن‌ها را به باد انتقاد خواهد گرفت.

📌اروپا؛ اسیر در منگنه

عدم دعوت به مراسم از یک سو، و توپ‌خانه ترامپ علیه اروپا به‌خاطر عدم همراهی با واشنگتن از سوی دیگر، نشان می‌دهد که اروپایی‌ها همزمان از دو جهت تحت فشار است.

در شرق، ایران اروپا را در قامت یک دشمن می‌بیند. دعوت نکردن از اروپایی‌ها برای این مراسم، چیزی جز تحقیر علنی آن‌ها در برابر دیدگان جهان اسلام نیست. رسانه‌های نزدیک به سپاه پاسداران، دیگر صراحتاً کشورهای اروپایی را دست‌نشاندگان سیاست غرب آسیایی آمریکا می‌نامند. این برچسب‌زنی، فراتر از یک موضع‌گیری دیپلماتیک، در حال تغییر ذائقه افکار عمومی ایران است؛ مردمی که پیش‌تر اروپا را نسبت به آمریکا منعطف‌تر می‌دیدند، حالا شاهدند که این تصویر ذهنی، به‌طور سیستماتیک توسط حاکمیت ایران در حال تخریب است.

در غرب، آمریکا اروپا را همچون یک سربار می‌بیند. پشت پرده انتقاد تند ترامپ از مضحک بودن ناتو، پایان صبر استراتژیک آمریکاست. وزیر دفاع آمریکا پیش‌تر در نشست بروکسل، صراحتاً به اروپایی‌ها گفته بود که «سی سال است رایگان ‌سواری می‌کنید»؛ ترامپ حالا فقط همان حرف را به زبان تند شبکه‌های اجتماعی ترجمه کرده است.

وضعیت فعلی اروپا تراژیک است، یعنی نه جرأت رویارویی با آمریکا را دارد و نه تمایلی به غرق شدن در باتلاق غرب آسیا؛ نتیجه هم این است که هیچ نفعی از هیچ طرف نمی‌برد.

واشنگتن، اروپا را بی‌تعهد و بی‌وفا می‌داند که در پرونده ایران همگام نیست و در بودجه نظامی هم دست‌دست می‌کند؛ از آن سو، تهران اروپا را دشمن می‌پندارد که از نظر سیاسی در جبهه آمریکاست و از نظر اقتصادی نیز در تحریم‌ها همدست است. اروپا اکنون در حال پرداخت هزینه‌ی سنگین سیاست «یکی به نعل و یکی به میخ زدن» است.

آن‌ها در ظاهر فریاد استقلال استراتژیک سر می‌دهند، اما در عمل، نه می‌توانند از چتر حمایتی آمریکا دل بکنند و نه توانایی جمع‌وجور کردن آشفتگی‌های غرب آسیا را دارند. سند قطب‌نمای استراتژیک ۲۰۲۵ اتحادیه اروپا، از تشکیل یک نیروی واکنش سریع ۵ هزار نفری دم می‌زند؛ رقمی که در برابر سیستم دفاع جمعی ناتو، یک شوخی است. پنج سال از شعارهای پرطمطراق «استقلال استراتژیک» می‌گذرد، اما اروپا در غرب آسیا حتی توان اعزام یک گردان صلح‌بان را هم ندارد.

این یعنی رسیدن به بن‌بست؛ هرچه اروپا بیشتر تلاش می‌کند تا دل هر دو طرف را به دست آورد، بیشتر آن‌ها را از خود می‌راند.

ایران، ضعف اروپا را خوب فهمیده: ترس از اعزام سرباز و قناعت به رأی‌گیری‌های نمادین پشت سر آمریکا.

آمریکا هم محاسبات اروپا را از بر است: توقع امنیت رایگان بدون پرداخت هزینه.

وقتی دست یک بازیگر برای هر دو طرف رو می‌شود، دیگر چیزی به نام برگ برنده یا قدرت چانه‌زنی برایش باقی نمی‌ماند.

📌 هم‌زمانی پاکسازی در ایران و تسویه‌حساب در آمریکا

عدم دعوت از اروپا به مراسم خاکسپاری، لایه‌ای از معنای سیاسی داخلی نیز در خود دارد.

پس از شهادت سید علی خامنه‌ای، فرآیند انتقال قدرت در داخل ایران در جریان است. اگرچه سید مجتبی خامنه‌ای، فرزند دوم او، از سوی مجلس خبرگان به عنوان جانشین مطرح شده است، اما فضای سیاسی ایران یکپارچه نیست. شکاف میان اصلاح‌طلبان (به رهبری رئیس‌جمهور پزشکیان) و محافظه‌کاران (به نمایندگی از سپاه پاسداران) همچنان پابرجاست و جانشین رهبری هنوز نتوانسته است کنترل کامل اوضاع را در دست بگیرد.

در چنین مقطع حساسی، ایران نیاز دارد تا اقتدار و صلابت خود را به افکار عمومی داخلی نشان دهد. دعوت نکردن از کشورهای اروپایی به این مراسم ملی، در واقع پیامی به مردم ایران است: «رهبری جدید در برابر غرب نرم نمی‌شود.»

این رویکرد، در واقع قرینه‌ی روش ترامپ در حمله به ناتو است. ترامپ نیز نیاز دارد پیش از نشست آنکارا، چهره‌ای مقتدر از خود به نمایش بگذارد. با نزدیک شدن به انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر، ترامپ می‌خواهد به رای‌دهندگان آمریکایی ثابت کند: «من در حال وادار کردن اروپا به پرداخت هزینه‌ها هستم و اجازه نمی‌دهم آمریکا تا ابد نقش ساده‌لوح بخشنده را بازی کند.»

نشست سران در ۷ ژوئیه در آنکارا آغاز می‌شود. هجمه تند ترامپ در سه روز پیش از شروع اجلاس، از همین حالا فضای تقابل را بر این نشست حکم‌فرمایی کرده است. رهبران اروپا احتمالاً تلاش خواهند کرد با وعده‌های مبهم، ترامپ را آرام کنند؛ وعده‌هایی نظیر شتاب بخشیدن به رشد بودجه نظامی یا بررسی امکان همکاری با سیاست‌های غرب آسیایی آمریکا.

اما وعده‌های مبهم برای ترامپ معنایی ندارد. او ارقام دقیق، جدول زمانی مشخص و فهرست شفاف همکاری‌های نظامی می‌خواهد.

اگر اروپا نتواند این موارد را ارائه دهد، واکنش ترامپ در اجلاس چه خواهد بود؟ گزینه‌هایی نظیر ترک جلسه در میانه اجلاس، امتناع از امضای بیانیه مشترک یا تحقیر عمومی مجدد رهبران اروپا، همگی روی میز هستند. همان‌طور که فهرست مدعوین مراسم تشییع ایران، اروپا را از کادر خارج کرد، جنگ کلامی ترامپ نیز می‌تواند اروپا را در نشست ناتو، بار دیگر از هسته تصمیم‌گیری خارج کند.

پایان/

منبع: 【世说兴语：۱۰۰多国派人送葬，老哈梅灵柩出现前，特朗普问罪۳۱国：荒谬】
https://m.toutiao.com/is/xuV_E۴UXIvM/